Arasaas iti Aradas

MANILA, Philippines – Goodbye, Dabby Boy, hope you enjoyed your stay in our beautiful isles, though much of the time you stayed here, your view of the Philippines was limited to the four walls of a container van and then of a comfy detention room in the American Embassy. I must say, though, at least you had a ringside view every evening of the world-famous sunset on Manila Bay had you chosen to look out your window. Inquirer, R. J. David, April 27, 2009

Kas met laeng daytoy 

dagiti adu nga estoria 

manipud iti panaggibus

dagiti rugi a di inranta: 

immayka, soldado

immayka, soldado

immayka kadagitoy nga isla 

kadagitoy nga ima a ti lukong 

dagitoy ket ti maysa a siglo 

a panagsagaba: 

ti baro a krus a landok

iti duogan a milagro

ti isu met laeng a napadso a Dios 

dagiti kalbario a di mamingga.

Namuonantay amin iti riro:

ti gera dagiti igam, kas pagarigan

a maipaturong iti darepdep a namaris

kas iti ganggannaet a gandat

dagiti dadaulo ti ilimi idi

kas met laeng ita

iti awan patinggana a kurratsa

dagiti pangamaen

dagiti panginaem a no agarasaas

ket mangasaba iti ebanghelio 

ti maaradas nga agsapa. 

Awan ilelennek ti init iti kastoy

uray no lukibenta ti pakasaritaan

dagiti bantay a nagpasayasay iti dara

dagiti panaglib-at iti bukod a puli

tapno ti lengguahem ket matagikua

kadagiti kararuami ket umukuok

kas iti ut-ot wenno lung-aw. 

Saankami nga anghel

saankami a demonio

saankami a santipikado a tao

a lulualuan dagiti balo.

Padpadasenmi met a lib-atan

dagiti pangngadua

tapno koma kadagiti kamposanto

dagitoy agsasamusam a rikna

ket dagiti gagem masbaalanmi koma. 

Awanankami iti tagtagiruot

iti kabaelan a mangawat ti mensahe

iti Dios a puraw ket iti sierto a diskurso

ni McKinley a kasimpungalan dagitoy amin

a ribo a biddut, 

matdakami a mapapaidaman:

kalintegan manen kadakami

ti impaidam dagiti mahukuspukos 

a kanito itatta

idinto ta iti panagsubli 

ket ti panangsaranget

kadagiti agtulid a bulong 

ti agkabannuag a tawen 

nga insangratda kenka.

Umay kenka dagiti igaaw

ket ti kudil a malammin

painaram daytoy kadagiti kapanagan

tapno malagipmo ti babai 

nga iti bassawang

ket inawagam iti putam.

Umay kenka dagiti panagrururos

ket bilangem dagiti bulong

ti kappakappa a no agtayyek

iti malmalday nga angin ti Amerika

ket malagipmo ti rabii

a dagiti narakab nga ima

ken ti ruangan dagiti amin

a panagsagaba. 

Igaedmo kadi, soldado

nga iti naminsan ket estranghero

kadagiti padasmi iti sentanario

ti pannakaikulbo, igaedmo

nga imameg dagiti lagip kadakami

iti panangsambuambo 

madagullit a panagsambuambo

iti awanan regta a pakaasi ti babai

a kakaasi nga uray iti espiritu

ti arak iti siket kas iti patong

ket ti sarapa iti gita ti kulay-ong

iti nabartek a "Saan, saan"?

Iti panawen ti niebe nga iyuldagmo

dagiti kettang, lagipem

dagiti kuddakudda

lagipem ti nangisit nga aldaw

a ngilinen dagiti amin a maaradas

a rikna. 

Magipmo ti arasaas

ti kuddakudda

malagipmo ti kansion 

ti pumpon dagiti naguliban

a katawa?

Mano a pannakatay

ti masapul tapno agbiag ti lubong

iti pannusa ti naglemmeng a ruting

ti agdungdungsa a sabsabong

kadagiti bakras ti bantay

kadagiti teppang ti turog

kadagiti sappuyot ti sabangan

tapno iti ngirsi, wenno iti lagipmo kadakami

a pinanawam

iti daytoy iti rabii 

a dimo makita ti rupa,

agpagungga a kas kenka 

dagiti ayat a karissabong?

Iti panagrurusing ket

ti init a tagtagiurayen:

ti bara ti init iti kudil 

ti nabiag a beggang ti lubong

nga iti ili ket impaidam.

Anansata pinalaemdaka

kadagiti ayab, iti aklo

kas iti sao, agpada a bumalay

iti barukong ti soldado 

a rikna nga adda iti rugso.

Kinuna kadi ti babai

nga iti panangipawil ket ti saan

a ti wen ket iti panagkayang

iti sipnget kas iti rikna a karurugsuan?

Kinunana kadi, kas kadagiti lider

ti ili, nga iti apagbingngi a bibig

ket ti kaarngi dagiti gagem iti doliar

wenno ti babantot ken dagsen 

dagiti militarisado nga ima

nga iti patong ket agbirok

iti apagapaman a salakan?

Adu a trahedia ti adda

kadagitoy a komedia: 

ti mangkutim, kas pagarigan, 

iti lua ket isu met laeng ti mangirugi

iti katawa ti agballa. 

Dimi ammo dagitoy a pasamak

malaksid iti waragawag 

ti pagiwarnak. 

Adu dagiti agsipnget

kadakami uray iti kangitingitan

ti makarkararagan a lawag. 

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Abr 26/09

Panagtambang iti Daniw

Agtambangda iti daniw,

dagiti bulbullagaw

nga iti sagrado a balikas

ket ti araraw ti pang-aw.

Gudasenda ti daniw,

rukuroken kas iti mapadara

a manok tapno nakemda

mabugiaw, agtalawataw.

Isuda dagiti kalaingan

dagiti nalaing a mannanao

natarabit iti panagparbo

panagulbod tapno agsaoda 

iti balinsuek a pudno

agpadakes tapno agaramid 

iti nasayaat a naikulbo

kadagiti ganggannaet a gutigot

a kadagiti blangko nga iskrin

ket ti allilaw ti pagimonan a balitok:

umuna a lukat a surat 

ti bubussog ti laklakaddogan a suyot:

case closed. 

maikadua a lukat a surat 

ti mannaniw dagiti warsi

a pamutbuteng iti aliw

a no aguttog ket kabbalayenna

ti rurog ti magatang a dayaw

nga iti palad ket balitok:

case closed.

Namak pay nga ipabasol

nga iti kakaisuna latok, kas pagarigan,

ket ti bendision dagiti gagayyem

dagiti kumpadre ken kumadre

ket dagiti aminen a pagayam

a kadagiti rugso ti sao a nagasang

ket ti kayat a sawen ti abalbalay

wenno pananglamlamiong

kadagiti pada a buong ti ulo

dagiti mangperperdi iti salun-at

a kadagiti proposision ti kinaasinno

ket namsek dagitoy 

a waragawag a mangitandudo iti bagi

naiyaw-awan ken mangyaw-awan

a ngem patien dagiti adipen ti artiok

isuda a di makaaddang

tapno koma adalenda ti allintok. 

Ngem piman ta di makapudno

kadagiti paaweng a di makaagas

wenno ti tuldek dagiti ranggas

nga iti kada sao ti balasubas

ket ti panangputedda iti ulo

panangitedda iti pangngeddeng

a ti agsolsolo a laing 

ket adda iti gunglo dagiti mangirubo

dagiti alienado a gagem

kinnumpadre a gunglo 

dagiti amin a bumubukaneg

kinnumadre a sindikato

dagiti amin nga agtagtagi-Leona

a ngem ta awan met ti ibati

no ti anniniwan ti ngatangata

wenno ti rurog ti balabala

ti mangyaw-awan a kasaba.

Tambangenda dagiti daniw

tapno sandianda dagitoy 

iti prosa ti nalaylay a baraniw

nga iti pannakaulaw

ket masapul a magelgel

iselsel kadagiti amin nga abut

ti kawaw nga utek 

ti buttabuttaw nga isip 

ti ngiwat nga agbusi iti linalaglag

tapno iti panangipapel 

kadagiti bukod a balikas

a kaarngi dagiti ikotda a malas

ket ti panagungar ti daniw

iti sirmata dagiti naanus nga ayat.

A ngem ta saan a makikamalala daytoy nga ayat

saan a mapnek iti nagal-alusan a pammateg

wenno tedtedda dagiti suka ken atang

wenno pammarakubaken a marunggay 

weeno a ti ayamuon ken insaldan iti kaibaan

nga iti rabii ket kaludon ti anglem

masindian daytoy a pangsukal

iti kuriro dagiti bangkarote

a panangimameg ti kalaingan kano a Bukaneg.

Naganantayo dagitoy a bulbullagaw:

isuda dagiti putot 

dagiti impotente a mannaniw

kadagiti prosa ti baraniw

a no agdaniw ket bangbangir

ket iti parparawpaw dagiti busi

isuda dagiti adda kadagiti panid

nga iti umras dagiti matay a kararua

ti umiso koma  a balikas

pasiamanda a nobenaan 

ti mangwaksi a kinamalas

iti siam-nga-aldaw a kararag

isuda a no agngirsi 

ket ti agrungrungiit a panid ti durgi

sadiay ti adipen ti nagalusan a darang

a nakaruk-at iti karsel ti katay ken liway

tapno manen, iti panagtambangda 

iti daniw ket ti sabali nga allilaw.

Agtambangda iti daniw

sada ngurungoren ti tengnged

ti pangngarig. Ipatedtedda ti dara

iti isipda a balitungeg.

Agtartarubong daytoy kadagiti amin

a kita ti panagketong ti isip:

napipia laeng a pangsapsapo

iti agkuykuyegyeg a bagbagis.

Ngarud, ita, pagungarentayo 

dagiti prosa ti baraniw.

 

Iti kasta, iti pananggelgel iti daytoy

maalaw a puot, masukal ti kaarngi ti ulbod.

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Abr 25/09

Kallautang-Observer-May 2009

 

 MOTHER LANGUAGE EDUCATION AND SOCIAL JUSTICE

By Dr. Aurelio Solver Agcaoili

 

As of this writing, and based on an email I received from Ched Arzadon, one of the key proponents of Mother Language Education—or MLE—in the Philippines, the Provincial Board of Ilocos Norte has approved the first moves to reconsider the merits of MLE in the province’s public schools.

 

While we have yet to find out where this insight-filled action of the political leaders of Ilocos Norte will lead us, we can now say with certainly that many people are now beginning to sit up and revisit one more time the pedagogical effects of a monolingual form of education the Philippines is following, a monolingual form that sometimes passes itself off as bilingual, with the latter concept borrowed wrongly from the United States.

 

There are enemies of the MLE, and a number of those are people who do not understand the merits of cultural and linguistic diversity even if in all honesty they are honest about the need to protect the diversity of the flora and fauna of the Philippines.

 

Translated in simple terms, this schizophrenic attitude of many people of the Philippines simply tells us of the incapacity of their minds to understand that the chasm between their understanding of the need for biodiversity and their understanding of cultural diversity is not a healthy mental disposition.

 

The reason is simple: one’s real commitment to the preservation of the tarsier monkey in Bohol should have the same intensity as the commitment to the preservation of the various languages and cultures of the country. For while the preservation of all kinds of flora and fauna is important for our ecological health, it is also equally important to make it certain that the various cultures and languages of the country are preserved, maintained, promoted, and perpetuated for all generations.

 

For languages contain in them our forms of knowledge of self, others, and the world, forms of knowledge that took generations to produce, solidify, crystallize, and systematize, forms of knowledge that forever will give us the clue and cue to how human life has been lived, how is it being lived, and how should it be lived in accord with other forms of life.

 

In short, when we lose a language, we lose our sense of self, we lose our sense of others, and we lose our sense of the world.

 

The problem with Philippine education since the colonial times is that it has been an instrument of the continuing production and reproduction of the same vicious cycle of ignorance for the least advantaged, and opportunistic knowledge for the most advantaged.

 

There is nothing more sinister in Philippine education than to witness that those who come out of Philippines schools and colleges are the vary agents of systematic cultural denigration against their own languages and cultures.

 

We thus have many Ilokanos who are ignorant of their Ilokano language and culture because the appreciation of their very own language and culture has never been part and parcel of the definition of a ‘good education’ in the Philippines.

 

We thus have many Ilokanos who hate their Ilokano language and culture—and many of them are the teachers who should know better—because they have been conditioned to believe that the Ilokano language is ‘provincial’, ‘parochial’, and ‘regional’ and is not up to par with the standards from the center of power and commerce and hegemonic education, standards that are essentially Manila-oriented.

 

We combine these bad habits of the mind—this ignorance and cultural denigration—and we have a social bomb ever ready to be detonated in order to erase forever the traces of ‘Ilokanoness’ in the minds of the Ilokano people.

 

The trick in Philippine education is that this rendering of the people of the country as imbued with ignorance and equipped with that ability to denigrate his or her own culture and language has been a systematic and systemic project, what with the ruse that a student needs to learn only about himself or herself, about others, and about the world through the national language, Tagalog, now rendered P/Filipino, and nothing else. Okey, there is that token teaching of English as an international language, which many, for reasons that are obvious, are unable to master.

 

Thus, with Tagalog as the national language as foreign as English to those coming from other non-Tagalog areas, we have two strange languages mediating the act of equipping students of the Philippines with the necessarily life skills in two languages that are never theirs in the first place.

 

If we are to believe in the government census data for the last ten years that only about one-fourth of the population of the Philippines are native speakers of Tagalog, the numbers will give us an ugly, inconvenient truth: that most of our students do not learn the life skills because these are not mediated by—and taught in—their own language.

 

This whole brew of abracadabra in Philippine education, Tagalog-language mediated-style, has given rise to millions of students who cannot solve problems in mathematics, who cannot understand the basic concepts of science, and who cannot speak about themselves, their communities, and the world through their own language.

 

We have with us right now generations of ill-equipped students and young people unable to appreciate who they are and unable to articulate what citizenship is all except to imagine that the real life is out there in Singapore or Hong Kong or the Middle East where they can earn dollars by eking out a life even in the most dire of circumstances, including the possibility of being held hostage by Somali pirates for months, as in the case of more 120 seamen being held hostage by these pirates.

 

The logic of the ruse is this: we are forming students from Aparri to Zamboanga so they can be useful to Manila by way of their ability to speak Tagalog.

 

We are forming students and occupying their minds so they can be useful to companies and employers who speak English.

 

Either way, we are the loser. Either way, we call this phenomenon socially unjust.

 

For to make students speak and see and understand the world through other languages other than their own is one of the most fundamental abominable act we can inflict upon educands.

 

For to make a people speak a language or two at the expense of their own language is not only socially unjust but is fundamentally a contradiction to the very notion of education.

 

Education, by its nature, is cultivation—is rooted in ‘educare’—to cultivate. It is the cultivation of the mind so that the mind that is cultivated will get to see more expansively, more comprehensively, more freely.

 

But when the manner of cultivation is one in which it is done against the very tenets of ‘educare’, education is not education but miseducation.

 

And every act of miseducation is socially unjust.

 

With MLE—with the return of the mother language of the students in the classroom side by side with other languages—Philippine education will finally get to have the chance to redeem itself from its history of hell and non-sense, contradiction and social injustice, miseducation and lack of freedom.

 

The movement to bring back Ilokano and other major languages of the Philippines into the classroom is not going to be a walk in the park, for sure.

 

We expect a counter-movement, illogical as the one presently being waged by those receiving undue entitlements and privileges from the unjust and exclusivist Tagalog-English framework of Philippine education.

 

But there is no greater resistance than those waged by the oppressed, than those who have been marginalized and peripheralized, their resistance fundamentally one of claiming and reclaiming of their sense of self, a sense of self that can only be mediated by their commitment to make their languages and cultures alive.     

 

For true education is always this: education to life. For true education is always this: education to justice and linguistic democracy. 

Published, Observer, May 2009

Hon, HI

Observer Editorial-May 2009

 

May and Memory-Making

 

There is so much in the making of memories and in the telling of truth in relation to that moral act of memory.

 

For one, our stories, the ones that live for all time, are grounded on that capacity of memory to keep those that matter to us as peoples, as communities, as narrators.

 

They say that we are all stories and that if we are not stories, we are nothing.

 

And in this May of our recession-filled lives, there is nothing grander, there is nothing more sublime, there is nothing more redeeming than our ethical engagement with truth-telling and memory-making in that delicate dance we call ‘story-making’.

 

For the Filipino community in Hawai’i—and by extension, in the diaspora—the month of May is a riot of fiestas and flower offerings for the many religious rituals that give reason for the diasporic communities to gather and re-gather in celebration and collective reminiscing of the homeland.

 

In more ways than one, the religious, such as the Flores de Mayo festival, comes as an excuse to gather and gawk at the spectacle of ternos and tiaras that both glitter in the sun and give some measure of success for the wearers.

 

The month of May becomes an occasion of prayer, too, what with the santos going around as was done in the Philippines in the past when diaspora was not yet in the lexicon of everyday life of Filipinos and when leaving the homeland, whether forced or voluntary, was some form of punishment as it was also a form of banishment to the strange and the unfamiliar, to the alienating and the foreign, and to that relentless rite of rooting an re-rooting in a land not your own.

 

While we admit that the fiestas that we stage in our diasporic communities are sometimes far better in administration and management than the ones we have back in the homeland—and far better sometimes in terms of its popular cultural appeal, what with popular singers and popular television personalities coming to entertain and thus, coming to enthrall and make us forget in many ways the tragedy of everyday life in the home country and in the adoptive land—these fiestas need rethinking as they should be.

 

For unless they tell us of our duty to truth-telling particularly of that broad story of why many peoples of the Philippine have left the homeland to eke it our in other places, these fiestas will fall flat in the general scheme of things, and will end up as empty exercise of a stage show whose meaning lasts only while the spectacle lasts.

 

For unless these myriad of activities that highlight Philippine popular culture become themselves instruments of consciousness that make us see and hear and feel and sense and touch critically of what we need to understand about our life as a collective, in the Philippines and in the diaspora, what we do will simply turn out to be one of those endless spectacles that will leave us empty-handed in the end.

 

Because what we need really are cultural instruments and programs that make us remember our responsibility to tell the truth of our being members of the collective in light of our engaging and rich diversity, in light of our need to preserve the memory that will make us celebrate both our sameness and our difference—and in Hawai’i and in the diaspora, our triumphs against all odds, with both triumphs and odds equally recognized, remembered, named.

 

For truth-telling ought to be part of our commitment to our collective story.

 

For memory-making ought to make us morally engaged with our history.

 

Both truth-telling and memory-making are intricate parts of the same act of telling who we are as a people across time.

Published, Observer, May 2009

Hon, HI

 

 

Escuadron de la Muerte, 4

Kailak unay ida a dua. Agdardara ti pusok iti saem. Nauneg ti ladingitko. Ti 

ipapanawda ket nagrigat a daeren. Agmaymaysaak. Lilian de Vera, iti pannakapapatay ni Jun a kaingungotna ken ni Lia, ti ubing nga anakda, iti ima dagiti pulis idi Disiembre 2008. Manipud iti email nga agpulpuligos, Abril 12, 2009, Domingo Gloria

Patgek a Lilian de Vera:

Ti nagan ni Jun de Vera ken maipanggep

iti kinapudno. Ti Vera ket apiliedo

a mangkumkumpleto kadagiti proposision

a baliksentayo tapno ipeksa dagitoy 

a kawawtayo dagiti kinakalawakaw 

nga im-impentayo iti puso. 

Kasta met ken Lia, ti patpatgen nga anak

nga anak iti nasam-it ken agsarsarsimaddeng

a katawa ken dagiti naragsak a kari 

ti panagiyalikaka 

no ti buok ket aminen ket uban

no dagiti tumeng ket didan mabaelan

dagiti babantot dagiti tawen. 

Ti nagan a Vera ket agtalinaed

iti ama ti anak nga ubing

iti anak ti ama  a napadso

dua a palagip iti kaudian

no ania ti kita ti justisia

iti pagilian a kabukbukodan:

dagiti bagida ket binuttabuttawan dagiti bala 

nabulsek iti pudot iti tropikal nga ili

ket ngarud, kas kadagiti kaliado a bagbagitayo

a di makita kadagiti sumagmamano a darikmat

iti maysa a Disiembre a kas ita

ket panawen dagiti leddaang a kakaruan

no ti kabaelan laeng ket dumawat iti kaasi

agpukkaw iti laksid iti maramaniak 

a panagbusi dagiti paltog

paputoken tapno idawat ti pannakaisardeng

ti pannakapapatay dagiti tagtagainep. 

Agpadakayo a mabendisionan koma, ibagam,

Lilian, ibagam iti bukod a panagulimek  

iti panagmattider 

ti balikas ket mapukaw iti lubong

iti panangarakup kadagiti bangkay a nalamiis

nabunubonan iti daytoy a burburtia 

ti di nainrebbengan a panawen ti ipupusay

uray no kasaom ida iti ulimek

iti dayta di maiyebkas a saibbek  

a dagiti laeng babbai ti makaammo

dagiti babbai nga assawa ken in-inna

dagiti babbai a mangidatdaton 

kadagiti estoria a makaited laing

iti daytoy a daga, daytoy daraan a daga 

a mangmangted kadatayo kadagiti kaultimuan

a pagbutbutngan

a ditay kabaelan nga ilawlawag, saan ita,

saan kadagitoy a bulbulan

a matimud ti aweng ti idadateng

ti kansion ken misterio. 

Kunaenmi iti esposo:

Ti esposa ket iti Simbaan ti Nazareno

nga adda iti nangisit a tao-dios, milagroso a makuna

agmulmulengleng kadagiti nautoyan a ruprupa 

mulmulenglenganna ti sapata ti asawa

a kanayon a dumiklawit iti mansayagmo

taripatuennaka iti pannakatay

sagiden ti agledleddaang a diar

a dina met masagid

ken agkanna dagiti nangisit a saka a marmol

dagiti dadduma ket maminribudan nga immagek

sakbay ti batang ti asawam a tumakder 

manipud kadagiti pilko a tumeng.  

Ania daytoy a naigamer

iti dayta a pammati, iti asawam,

ken ti pannakasapul kadagiti kararag

ken dayta panagpakaasi iti grasia

iti grasia a bugbugtong laeng?

Ipasimudaag ti report ti maipapan

iti panagkikinnalub dagiti ulbod a mammapatay

dagiti aramidda 

ket am-ammotayo

mabalin dagitoy nga aginaldaw 

nga is-istoriatayo. 

Isuda, dagiti pulis a ti rebbengda

ket salaknibandatayo

a dagiti biagda ket sustenirantayo

a dagiti mangisakit nga ima ket isakittayo

tapno iti kasta ket agtultuloyda

a mangiyadayo kadagiti iti peggad

iti panangikarida kadakayo

kadagiti kabaelantayo a mangted iti pammakawan

ti gandattayo a manglipat

ngem daan dagitoy 

a singin a panangitumba!

Kasano a malipatanmi no di ket

maarakattotkami, makapungtot, agleddaang

gapu ta iti panagkarkararagmo, Lilian,

pinagfiestaanda met ti inosente a bagi

ni Lia, ti anakmo kadagiti ubbing unay nga edadna

a ti katawana ket ti grasia ti inana,  

ti grasiam a nasam-it, nakasamsam-it?

Kasano a malipatanmi

no di ketdi makigubal, makidangadang

kontra iti daytoy a kinatuso nga awaganmi

iti linteg ti kabakiran 

wenno ti panaglangan daytoy

kadagiti ima dagiti uniformado nga agpappapatay,

isuda a mangitalek kadagiti balabala 

dagiti umuna a rag-otayo 

kadagiti temporario a plano

ti istruktura ti marismarisan a ragsaktayo?

Saan, ti kasungani ti adda kenka:

ti uni dagiti bala a mangdamdamgis

ken ti pannakakusbo ni Jun iti daradara a daga

ken ti pannakapadso ni Lia iti natadtad ti bala

a barukong ti amana

a dagiti angesda ket agkammayet nga agmaymaysa

iti dayta a maudi a ritual ti komunion,

maysa nga ima iti rupa ti balasangna,

ti maysa pay nga ima kadagiti bibig ti ubing

a mangpaspasardeng kenkuana,

itantanamitimna kenkuana 

ti maipapan iti langit

nga adda laeng iti asideg,

ti langit a papananda a dua

ti langit nga ita ket awanka

sika, Lilia, kadagiti dakes unay a darepdepmi,

iti nabayag, nakabaybayagen a panawen 

ngem saan iti daytoy a panawen ti panakigubal

saan nga ita a karrugi pay laeng ti rinnikiar

saan nga ita a daytoy nga awag ti panagbantay

kontra kadagiti mangiyal-alikaka kadatayo

ket maysa nga awag a masapul nga aramiden

iti kaudiananna. 

Ibagam a sursuruem ti agbiag

nga awanda iti denna: 

aramidem, pangngaasim ta aramidem. 

Ammo dagiti tumengmo ti sukog 

dagiti buteng ken lua ken pammati,

ti bagim ammona no ania ti kinaimbag

nupay ti panagleddaang

ti mangpalinaed kenka

a siririing. 

Ipatulodmi kenka dagiti kararag:

ammo ti angin ti pagturonganna

ti espiritu ti init ket dumanon

kenka tapno iti darang ti init 

ket ti pul-oy

ket makitamto ni Jun ken Lia iti maminggasut

iti balligi a matagikua. 

Ngarud, mapanka a kadua ti init, 

mapanka a balon ti bendision

ti simmagaysay a bulan

ket iti silnag daytoy

awagam ni Jun ken Lia

kadakuada nga ibaga 

nga iti dana ket surotenda ti dalan

dagiti anghel ti lawag,

ti maysa a maudi a lawag.  

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Apr 17/09

   

Escuadron de la Muerte, 1

In span of seven years, from 2001 to 2007, Clarita Alia’s four sons were murdered one after the other apparently by Davao death squad but to this date none of the perpetrators have been arrested. Clarita said her son Richard, 18, was killed on July 21, 2001; followed by Christopher, 17, who was killed on October 20; then Fernando, 15; then Bobby, 14, on November 3, 2003 and Fernando, 15, on April 13, 2007. J. Tiangco, World News, April 7, 2009

 

Iti las-ud ti pito a tawen, uppat nga annak

ti indulinko kadagiti lagip,

 

ditoy barukong

 

kas kadagiti lua

kadagiti masukunsukot a tanem

dagiti uppat nga annak ditoy Davao

ti siudad ti malmalday a rikna

a nagdudupudopan dagiti saibbek:

 

panagsasaganad kas panagtutuon

dagitoy a kalbario nga iti barukong

ket ti babantot dagiti nagmanto a bangungot

 

a diak ammo ti puon ken gapu

malaksid laeng ti kinakurapay datao

ti kinakurapay dagiti bukod a sarsarita

nga iti puso ket inlakasa.

 

Ni Richard, disiotso iti tawen

a kabulig ti rigrigat, intumba

ti eskuadron ni patay iti aldaw

ti pannakigasanggasat.

 

Disiotso a tawen tapno iti agsayasay a dara

manipud kadagiti ubing nga urat

a di man laeng nakapadas

iti naimbag a gasat

wenno nasam-it a rang-ay

ket ti panagsubli

iti narugit a pitak.

 

Kasano nga itabonko dagitoy,

ibagam, ibagam O ili a Filipinas?

 

Kasano nga ilemmengko kadagiti suli

ti rabii a bilangek dagiti annak

a dati ket mangmangted kaniak

iti kari ti umadanin a bigat?

 

Kasano, kasano a tallikudak

dagitoy a dagensen, O kakailiak,

kasano nga awatek ti sursuro

nga iti kalawakaw nga ulo

ket ti pananglipat?

 

Saan nga agkurri ti rueda

dagitoy a kinaranggas

tapno iti sumungad nga aldaw

ket ti pannakaidumudom

manipud iti pantok ti kinaranggas.

 

Agpuligos kadi met tapno iti sumuno

nga ofertorio ti biag ti anak,

ken ni Christopher, quince,

ti mangaw-awit iti Mannubbot

iti Mangisalakan, ket ti pammadso

iti ubing pay a bagi ken lasag?

 

Iti ensayado a punial,

iti tirad ti limmandok a husga

a kadagiti annak ipakat:

 

bagsol ken Richard!

 

bagsol ken Christopher!

 

bagsol ken Bobby1

 

bagsol kadagiti amin a bagsol!

 

tapno ti maiduyok a ranggas

ti mangigibus iti maudi a panaas

iti kastoy nga inaldaw a panagbiag

a kamatem ti mataog a lak-amen

biroken kadagiti kalkalsada ti ili

 

ti maiyapuy samonto met biroken

pay laeng ti asin a maipinas

iti magao a panagkapuy.

 

Anian a kinakusit!

 

anian a kinagulib!

 

anian a kinapalangguad!

 

anian a kinatiri a kadagiti addaan

bileg ket ti mangted iti pananggudas!

 

Ket itan, daytoy:

 

ni Fernando, ti inaudi kadagiti ayat

nga iti talimeng ti kakaisuna a puso

ket ti bugbugtong itan a karayo.

 

Saan, dida man namakawan

dida ammo ti mamakawan

ken diakto met mamakawan

uray no ti panawen ket agtungpal

iti agnanayon a punsionanto

dagiti napadpaidaman.

 

Saan, saan ken Fernando,

ti ubing unay nga ayat

iti mapukpukawen a duduso.

 

Ngem ta, saanda nga inlisi

manipud iti demonio, kadagiti sairo

ti siudad ti Davao.

 

Saanda nga inyalikaka,

saanda namingga

uray no dagiti anghel dela guardia

ket ti naynayda a panagikanawa.

 

Impatlida ni Fernando, quince,

quince iti edad ti panagmalmalanga

isuna nga ubing dagitoy a saibbek

 

nga iti rabii ket diak man marnek

nga iti inna pannaturog ket masinga,

nga umanay a pakaung-ungtak kenkuana

isuna a kankanayon a mangibagbaga:

Ina, ina, mamakawanka, mamakawanka.

 

Kasano koma nga impennek

daytoy saibbek nga awanan aweng

awanan uni kadagiti rabii a naulimek?

 

Ngem piman ta ni Fernando

a bugbugtong dagiti buteng

isuna, isuna ti maisaruno iti bagsol.

 

Ania a turay, ania a bileg

ti adda iti eskuadron ni patay

ta iti kangitingitan dagiti leddaang

ket ti arinunos ti sabali pay?

 

Uppat nga annak

a mangitabon koma kaniak

iti panagrakaya ti naimut a gasat:

uppat koma a mangibaklay

iti lungon tapno iti panteon dagiti parbangon

nga iti matak ket dagiti pannusada umukuok

ibaklayda koma ti maudi a dagsen

ti bagik nga iti patay idaton.

 

A ngem ta mabatiak

a kaduak dagiti lulua.

 

Kaduak dagiti sangsangit

ken dagiti aliwit a nagpaiduma:

 

aliwit dagiti anniniwan a kadagiti sardam

umayda, tarabayendak kadagiti orasion

tapno maibuksilak dagitoy a duadua

tapno mabukelko ti parparmata

nga iti nagsasapalan dagiti rikna

ket mailangaak koma manen

dagiti isem kadagiti annak

uppatda dagitoy nga iti punial

ket ti pammadso ti bagsol.

 

Asinno a dios ti innak ita awagan?

 

Asinno a demonio ti innak kamangan?

 

Asinno, asinno a tao ti innak pagpaingan

tapno dumngeg kaniak

tapno kenkuana ipakitak

ti panagkalio ti barukong

ti panagbibineg dagiti bibig

ti panagkeppet ti aangsan

ti panaglusdoy dagiti amin a naregta a kari

wenno balikas ti pannakaisalakan?

 

Diak ammo no ania ti gatad

ti panangilasat iti bagi

manipud kadagiti traidor nga apres.

 

Agpaanudak lattan iti karayan

ti biag, sumurotak kadagiti alinuno

din sawirien ti ayus

tapno kadagiti tartaraudi ti panagtutuok

ket ti sumangpet a basbas ti bandos.

 

Aglayag ti bandos kadagiti langit

tapno iti lawag ti simmagaysay

a bulan ken ti masirayan

a dana ti tagtagainepen a kinalinteg. 

 

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Abril 14, 2009

Escuadron de la Muerte, 2

THERE are nights when sleep is impossible and Clarita Alia is transported back to happier days when all her six children are still with her. She raised them all, after her husband left them 10 years ago, with the help of a backbreaking job as kargadora, or porter, at the Bankerohan Public Market.  DJ Santos, Inquirer Mindanao, 3/28/09 

Naatap kaniak ti ridep.

Birokek ti nargaan a turog

kadagiti agpapauyo a pitik

ti rabii, naunday ken awanan umbi

dagitoy kas iti dung-aw

dagiti lungon, mante, umras

aminen a panagitabon 

kadagiti kararag a pudno koma

ti estoria ti panagungar.

 

Ngem kasano a parmeken

dagiti namaris a tagainep 

no ti parupa dagiti agngilngilin

a parmata

ket ti maminribu a saibbek

siak nga ina dagiti inulila

a lalaaw dagiti annak

dagiti annak nga iti wangawangan

ti pannakaikaranukon nga awanan

wayawaya ket ti bariwangwang

dagiti mapaksiat a bigat

kadagiti pannakamurmuray

iti panagsagaba?

Kasano nga alawem ti bagi

a dinan ammo ti kayat a sawen

ti karayo kadagiti bibig

wenno ti nairut nga arakup ti anak

ti maysa a saanen a makaaramid iti kastoy

gapu ta itan ket agrupsan dagiti ramay

kas iti panagrakaya ti lagipko kenkuana

isuna nga iti kaunnaan ket naam-ammok

ti agpang ti ladingit ket linglingay?

Kasano nga isalakanmo ti kararuam

iyadayom kadagiti amin a didigra

ti tirad ken tademi

ibaulmo kadagiti proteksion ti panagparintumeng

ti kararag kadagiti amin a nabibileg

tapno koma, iti kallautang dagiti buteng,

ket ti milagro a mangisalakan

kadatao iti adalem a mangliwengliweng?

Kadagitoy a pannangan iti tapok

ket ti mabatbati a panagibales

kadagiti sangi a makemkem:

ti sangi ti ina a tinallikudan dagiti annak

ti sangi ti asawa a binaybay-an ti 

ti nangisagut naminsan iti ayat

ta amin dagitoy, iti soneto 

dagiti balabala ti sarita nga aglubudoy

ket ti pangngarig ti pannakigasanggasat

nga iti tadem ket ti maikapis a pul-oy

a koma ket kadagiti rabiik a mangted

iti aangsan, angin a nasadiwa 

iti agkuppit a barukong

a ngem ta maysaak a biktima

dagiti sentensia no kasano nga iti ibit

ket makasursuro a manglangan.

 

No mismo a dagiti kanito ti inana

ket awan kaniak ti lagip ti panagallintok

dagiti uppat nga iti barukong ket pinasusok

iti gatas ti pammateg, isuda nga iti takiag

ket inlillilik, pinaturog iti nasinggit a boses

nga aggapu iti tinawid nga aweng iti inak 

addaan diro a lallay iti laksid dagiti gulib

ti asawa dagiti derrep nga iti udi

ket ti pananglaklakana a di panangipirit

kadagiti di maabbedan a sangsangit.

Paturogek iti bagi iti sainnek

ta ania ngarud ti pamuspusan 

tapno iti apagbiit ket ti panagbakasion

iti naunday a sanaang?

 

Pito a tawen ti kadagupan dagitoy

a panagibaklay iti krus, iti kalgaw

dagiti am-amangaw iti Davao.

Maysamaysa a matumba dagiti annak.

Umagekda iti daga sadanton

di umanges tapno dagiti gagem

ti kabusor ket maipatungpal ti ebanghelio

ti dakes: barito dagiti rikna

agragut nga umapon kadagiti sardam

a pasakalye ti naunday a kaltaang.

Bagaak ti bagik tapno rumidep

tapno iti pannagna ti oras

ket ti panaglayag met iti tagainep.

Pilitek ti mangsirmata iti langit

a kadagiti hardin ket dagiti uppat

nga annak, uppatda nga agur-uray

kaniak iti lawag dagiti agpakpakada

a sipnget, ti Eden ti namnama

nga iti kinalinteg ket maipatungpal

ti awan labas a panangisakit.

Kas iti nagabay a panangarayat

dagiti mortal nga anghel

iti agluslusdoy a rikna ti maikadua

nga anak, sa ti maikatlo, sa ti maikapat:

agaruyot ti dara dagitoy kadagiti kinelleng

kadagiti kalsada sa kadagiti isip

tapno iti kaano man ket ti kontrata iti lagip.

A Solver Agcaoili

Hon, HI/ Abr 15/09

Bullets for a husband and daughter

I miss both of them so much. My heart bleeds in pain. My sorrow is deep. Their loss is too much too bear. I am alone. Lilian de Vera, on the death of her husband Jun and young daughter, Lia, in the hands of policemen. From an email that is going around, April 12, 2009, Easter Sunday

Dear Lilian de Vera:

Jun de Vera's name is about truth.

Vera is a last name that completes

the sentences we utter to word our lack

the vacuities we keep deep in our heart. 

It is also Lia's, your darling daughter

of sweet lingering laughter 

and of joyful promises of care

when your hair is white

and you knees can no longer carry

the weight of your years.

The Vera name remains those 

of her father and his daughter

the two the recent reminders

of  what justice is in our land,

their bodies riddled with bullets 

blinded in the heat of the tropical homeland

and so like our callused selves do not see

at a time, in a December like this one,

is a season of sad extremes

when all you can have is to beg for mercy

shout amidst the maniacal zing of guns

shot to please stop the murder of our dreams.

You both could have been blessed, you say,

Lilian, say it in your silence even 

as you stand by, your word lost in the world

as you embrace their cold bodies 

riddled with this puzzle of untimely death

even as you speak with them in the silence

of that unspeakable grief only women know

women who are wives and mothers

women who are offerers of stories that heal

our land, this bloodied land 

that gives us all these ultimate horrors

we cannot define, not now, in these months

that we hear of the advent of song and mystery.

We say to your husband:

Your wife was there in the Church of Nazarene

the black man-god, miraculous as he is

staring at all the tired faces 

staring at your wife's vow to keep coming

in his wake, tend to your death

touch your sorrowing countenance

she cannot reach 

and kiss your marble of black feet

some have kissed a thousand times

before her turn to stand up 

from bended knees. 

What was it that came into 

that belief, hers, and the need for prayers

and that begging for grace

just one more grace?

The report says of the complicity

of lying killers whose deeds are familiar

they could be our country's daily stories.

It was them, the police people

whose jobs we keep

whose lives we sustain

whose protecting hands we protect

so they can keep going with their business

of assuring us of our capacities to forgive

our desire to forget

but not these twin murders!

How could we forget except

to be rattled, pissed, come to griefs

when while you prayed, Lilian,

they preyed upon the innocent body

of Lia your daughter in her young years

her laughter your mother's grace, 

your sweet, sweet grace?

How could we forget except to 

fight back, fight this impunity we call

a jungle's law or its lack in the hands

of uniformed killers, them to whom we entrust

the outlines of our first joys 

the temporary sketches of our dreams

the structure of our colorful happiness?

No, you have got the opposite:

the ping of bullets whizzing by

and felling Jun to the bloodied ground

and felling Lia to his pierced body

their breath coming together

in that last rite of communion, one hand

on her face, his other hand on her lips

ssshh-ing her, telling her heaven

is just near, the heaven they will go to

the heaven you will be absent

you, Lilia of our nightmares,

in a long, long time yet

not when this fight has just begun

not when this call for vigilance

against those who protect us

is one call we have to do at last.

You say you will learn to live

without them: please do.

Your knees know the shape 

of fears and tears and faith,

your body knows what goodness

is even as your mourning

is what will keep you awake.

We send you our prayers:

the wind knows where to go

the spirit of the sun will reach

you so that with the warm

of the sun and the breeze

you will see Jun and Lia a hundredfold

in the victory you will behold.

Go with the sun, then,

go with the blessing of the crescent

moon and under its light

call out to Jun and Lia

and tell them to go the way of angels

of the light, the one final light. 

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Apr 13/09

   

  

 

The Dream of An Angel

A young girl portrays an angel lifting the black cloth covering a statue of the Virgin Mary during the traditional “Salubong” of the resurrected Jesus Christ on Easter Sunday in Barangay Pulang Lupa 1, C5 Extension, Las Piñas City. N. J. Orbeta, Inquirer, Apr 12/09

I am an angel for 

this Sunday of an Easter

and I am dressed 

in the oft-white of ritual.

I am not sure if I knew

what I am doing, 

little girl angel

that I am. 

I speak of my act ten-twenty-thirty

years from now 

when I shall have more

mind to offer, 

not this reluctance

of my right hand 

as I hang in ropes

tied to my young girl's body.

It is this ceremony of the centuries

of denial, colonized or inculcated

in the head by prayers heard

or imagined, like hell.

This is the one I have been told to do:

remove the veil of the mother

that sorrows so. 

The week past was misery

in a different crescendo, with the poor

gathering their strength to come to Cutud

and there watch the fallen Christ fall

once again in the man who had promised

to be nailed a hundredfold. 

And now this, and now this:

I lift the holy veil, silky black and blue, 

of the mother that suffers so

she with her agony as agony can be

watching her god-man of a son 

go through it all, 

this sin and this sinning

this show of a gallery 

wanting his blood in gallons

like oil from Baghdad

and raging breath from the cells

of Guantanamo

and then his body, bruised,

battered, left for dead

but will soon rise again

as it is today when I wipe

her tears finally, wipe them 

with my young girl's fingers.

 

I do not know, I really don't

as I live in a country run by patriarchs

and their wives and dark memory

eager to await for Lent with their song

that speaks of evil in other places

but not in this country

when all I see are beggars

hands outstretched for a morsel

of bread and being

mendicants asking for mercy

pedestrians walking endlessly

to altars without cold saints

and miraculous waters

but blood and more of them

blood oozing out the streets

blood in our hands clasped in adoration

blood in our senators' chambers

blood in the house of thieves

them men and women who should know

where human justice begins

so that god's pity ends.

I lift her mourning mother's veil

and in the years ahead

I will remember that today,

this 12th of April

in the year of the Lord

in this common era of our grief

our world's will to live

is will unto itself

like prayers to all mothers

that grieve, like incantation

to the god-man that rises

from the loneliness of his grave.

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Apr 12/09

Misterio Pascual ti Literatura Ilokana

Misterio Pascual Uno ti Literatura Ilokana:

Makedngan a Matay.

Kedngan a matay dagiti nalalaing a mannaniw

Kedngan a matay dagiti Poncio Pilato ti literatura

Iti ili ken iti ballasiw-taaw

Isuda a Fariseo kadagiti amin a kinalinteg

Kadagiti amin a pamilawan

Kadagiti amin a panangidadanes

Kadagiti mannurat a di adipen

Wenno di umagek kadagiti kawaw a muging

Ti ari dagiti aweng, ti agin-aaribai a laing. 

 

Misterio Pascual Dos ti Literatura Ilokana:

Maited ti Krusna.

Ited dagiti makaammo iti amin a pagimbagan

Ited dagiti panglakayen a dagiti isip

Ket pinakabawen ti panagam-amangaw.

 

Misterio Pascual Tres ti Literatura Ilokana:

Maidaramudom iti Umuna a Gundaway.

Iduron dagiti henio, saplitanda iti latigo

Ken iti basnot ti sao a di mangiginggina.

 

Misterio Pascual Cuatro ti Literatura Ilokana:

Masabatna ti Inana.

Ay-ayen ti ina dagiti lagip

Ti mudia kas iti mutia

Ket anian ta dagiti lua ket para iti panagsagaba.

 

Misterio Pascual Cinco ti Literatura Ilokana:

Tulongan ti Manangngaasi a Mannurat.

Ngem ta pumanaw met ti karadkad iti lasag.

Kasano a bagkatenna ti babantot

Dagiti amin a pannakaitublak

Agraman dagiti panangirurumen

Dagiti autoridad ti ublag?

 

Misterio Pascual Seis ti Literatura Ilokana:

Punasan ti Babai ti Rupa ti Literatura.

Alaen ti babai ti balabalna

Alaen ti babai ti dalungdongna

Sana wadaan ti rupa ti literatura

Iti paratong dagiti dara, lua, ling-et, bilok

Ken aminen a kurenren ti panagsagaba

Panagibtur manipud iti saplit

Dagiti nalalaing, dagiti kalaingan

Dagiti agukkor iti medalia a balitok

Tapno iti sileng ti dayaw

Ilupitlupitda amin a kabusor.

 

Misterio Pascual Siete ti Literatura Ilokana:

Maidaramudom iti Maikadua a Gundaway.

Manen, agsuek ti literatura iti tapok

Ket iti linabag dagiti daniw

Ket ti panagdir-i dagiti pangngarig

A bagi ken dara ti ulbod!

 

Misterio Pascual Ocho ti Literatura Ilokana:

Masabet ti Literatura Dagiti Mannurat.

Masabet ti literatura dagiti agkabannuag

A mannurat, dagiti ub-ubbing a mannaniw

A kadagiti pingping ti Langit

Kadagiti askaw ti pul-oy

Kadagiti pammagbaga dagiti natakneng

Ditoyda nga agsakdo iti makapabang-ar

A kananakem maipapan iti panagdayas

Iti dunor, panagpalaing iti dunggiar

Tapno iti kangitingitan ti rabii

Ket madanonan ti panangawat

Iti komulgar kadagiti basbas ti puli

Nga iti literatura ket rumbeng nga iyaklili.

 

 

Misterio Pascual Nueve ti Literatura Ilokana:

Maidaramudom iti Maikatlo a Gundaway.

Iti maikatlo a gundaway maidaleb ti literatura.

Iduron dagiti aginmamannaniw

Tabbaawanda, pagsawsaw-anda

Iti lengguahe dagiti mangaskasaba

A balikas ti pannakimalala

Kadagiti dingguen, kadagiti saran

Kadagiti agmanto a kur-itan

Ni kinaay-ay-ay: Kugtaranda ti literatura

Nga iti tapok naipasubsob

Tapno iti kada kugtar lumtuad

Ti laing dagiti impostor a mannurat

Kadagiti pakasaritaan ti kinadangkok

Iti balikas kas iti ritmo ti binatog

Iti rima kas iti metapora ti panaglastog.

 

Misterio Pascual Diez ti Literatura Ilokana:

Labusanda, ikkatanda iti pagan-anay.

Ikkatanda amin a nabati a dayaw

Ken pakaidaydayawan tapno iti sipnget

Isuda, isuda laeng, dagitoy nga agindadaniw

Isuda laeng ti mangtatao iti tallaong

Isuda laeng ken kadagiti medaliada

Isuda laeng ken dagiti sipsipat dagiti adipenda

A no agsipatda ken gumluong a kas iti gurruod

Dagiti panawen ti panagperdi, panaglayus

Panawen ti panangikipas iti amin a pintas

Tapno dagiti buyot, isuda ti agkemmel

Kadagiti amin a gabat, kadagiti sabong

Ti danum nga iti sirnaut ket korona

Ti kinadaksanggasat.

 

 

Misterio Pascual Once ti Literatura Ilokana:

Mailansa iti Krus.

Iti eskatolohia dagiti risiris

Ni ayat ket ti derrep ti estranghero

Nga ima nga iti pluma ket mangaradas.

Biroken dagitoy nga ima dagiti lansa

Tallo para iti literatura: iti muging

Iti puso sa iti kararua

Tapno iti bangungot dagiti nangisit a tagainep

Ket ti panagari dagiti agarsab a rikna

Dagiti lam-og iti pammigbig

Dagiti nangaramid iti literatura a pagbagasan

Iti dayaw man wenno iti pirak

Tapno iti pammigbig ti kaaduan

Mabukodan, matagikua,

Ikaranukon nga idulin iti bariwangwang.

 

 

Misterio Pascual Doce ti Literatura Ilokana:

Mapadso, sa Matay.

Mapaksuyan ti literatura,

Panawan dagiti regta nga adda kadagiti balikas

Kadagiti sariugma dagiti darikmat

Nga iti agnanayon ket mangliblib-at

Tapno ti inana pumanaw

Iti simbeng dagiti palpalakpak

Dagiti ari, dagiti naari, dagiti agin-aari

Kadagiti nainliteraturaan nga ayat.

 

Misterio Pascual Trece ti Literatura Ilokana:

Maikkat iti Pannakailansa.

Mabuyatayo ita: maysamaysa nga ikkaten

Ti lansa iti pannakaipalok dagitoy kadagiti linabag

Kadagiti sarita, salaysay

Kadagiti tularamid a nagideklaran iti Wayawaya.

Ibaba dagiti agkabannuag a mannurat

Ti literatura, ibabada manipud iti krus

Ket tapno ti sugat punasanda

Tapno ti dara ket ukkonenda

Ipanda kadagiti burnay

Takkubanda daytoy iti binakol

Tapno ti kaputotan nga umay

Aklonenda ti kapay-an

Datonanda ti literatura a pimmusay

Iti lagip, sa iti saguday a mangted murmuray

Panagriing manipud iti pannakatay.

 

Misterio Pascual Catorce ti Literatura Ilokana:

Maitabon, maidulin iti tanem dagiti aweng

Ti pagsasao. Maitabon tapno iti kinaunday

Ti rabii ket ti panagbukar dagiti busel

Ti panagsampaga dagiti sabong

Ti pannakigantilda kadagiti linnaaw

Iti ungto dagiti nabiag a bulong.

 

Misterio Pascual Quince ti Literatura Ilokana:

Agungar, agideklara, agiwaragawag

Iti irurut-ak iti karsel ni patay.

Agungar ti literatura iti lukong ti ima

Dagiti agkabannuag a mannurat

Saan kadagiti barukong 

Dagiti duduogan a kinamaag.

Adu ti basol dagiti henerasion

Iti immuna kas iti agdama

Ket dagiti agkabannuag a mannurat

Agsursuroda kadagiti allawig

Kadagiti amin a bagio ken didigra

Kadagiti linabag ti isip a mangrikrikna

Natakneng ken agrespeto iti lagip

Mangparpatuat iti pakasaritaan ti saririt

Kas iti rag-o kadagiti sao a sukal

Iti agindadaniw a balangkantis. 

Ket ti mudia ti maaradas a sabong

Sadiay, iti makabiag a basikaw

Dagiti  makerker a pintas 

Dagiti agungar a balikas, 

Dagiti darepdep nga aglibas

Iti tanem dagiti sao ti balasubas

Sadiay, sadiay, sadiay a mabirokan ti kappia

Kadagiti ubing a linabag, kadagiti daniw

Nga iti kinalinteg ditoyda a maisurat

Kadagiti awanan ressat nga ayat

Ken dungngo ken panangilala 

Iti awanan ressat nga agpatnag.

 

A Solver Agcaoili/Hon, HI

Abril 11, 2009/Viernes Santo

Iti Viernes Santo, Mabitaytayo Amin

(Dispensa me: manipud iti surat ti kakaen a mannaniw.)

Naladingit ti katawami, 

kakaen a mannaniw.

Ipagpagapum koma daytoy a daniw

a kas sungbat ita, 

iti Jueves Santo ti panagduadua

a Jueves Santo met ti eukaristia

dagiti baro a namnama.

Rugiak ngarud daytoy a sungbat

iti sapay koma ket leppasek

met laeng iti kastoy

tapno iti basikaw ti saludsod

ken sungbat

ket ti basikaw ti pammadso

ken ti panagungar. 

Apagapaman a mabasami,

kakaen a mannaniw, ti surat

Apagapaman nga immukuok kadakami

ti antigo a liday nga ita piman ket kaatag, 

nagkatawakami, naulimek a katawa

katawa ti umel a sentimiento

katawa nga ubbaw.

Aminenmi ita ti pasamak:

nagisemkami iti bangbangir

sa idi kuan ti pannakalagip 

nga ita nga aldaw

ti pammadso kadagiti 

markado a mannaniw!

Padsuen isuda dagiti nalalaing

nga agugas kadagiti im-imada:

sabon a nabanglo nga umuna, 

daytay addaan iti jasmin

wenno aloe vera wenno balsam

daytay addaan iti  pangontra 

iti mikrobio tapno malabanan

dagiti bakteria iti Pedro Bukanegan

tapno ti tamay ti angin

ket saan a maitayab tapno

agbirok kadagiti mannaniw.

Ta isu daytoy:

agkamtud a langit ti Hawai'i

ta no mangted iti bendision

ket tedtedda laeng para kadagiti babassit

a kapada nga an-anaken 

dagiti lua a barbangisit 

buteg iti kuelio a nadulpet.

Sumaruno ti agua bendita,

ti danum iti Santa Romana 

ti danum dagiti danum nga iti saggak

ti mannaniw a miron ket ti nana ti pluma

a sangamalukong!

Ituyagna paan-anawa a mannaniw

ti ared-ed ti agua bendita

tapno isapsapo kadagiti ramay

sa iti agpipikel a pispis, 

sa iti agmamayo a pungupunguan

tapno ita a Viernes Santo ti Pammadso

ket bay-an nga agkonsierto 

ti lansa ken martilio.

Agugas, siempre, iti ima

ti diakono a mannaniw ti pamarpardaya

diakono dagiti sinampadi

a ministro dagiti daniw a sawiri.

Lagipen ti salmo dagiti panangadipen

ket iti tokar ti parayag nga adda iti isip 

ket ti anunsio ti pannakaikkat

kadagiti basol iti pluma

nga iti libro ti lagip ket naikur-it.

Ngem agnanayon daytoy

kas iti kinaagnanayon a panagayus

ti danum iti man barukong ti langit

iti malmalday nga agmatuon

wenno iti alas-tres ti pammadso

ti ganggandiong a mannaniw 

a dagiti versikulo ket kapon.

Rugianna, kalpasanna, 

ti kapitolo dagiti sariugma ti panagbuggo

idinto a ti ramay ket agar-aruyot

iti nariper a danum ti pammadso.

Gandatenna nga alaen ti panio

a puraw a kadagiti ramay 

pannakaiyannatup adayo unay.

Agdeklara ti panio iti wayawaya:

sika a mannnaniw nga agindadaniw

sika a salamangka kadagiti nalaad a gasat

sika nga inauna dagiti amin a parbo

nagan man wenno pakabuklan ti impierno

sika a mannanao kadagiti kinabangsit:

idiannak!

Panawannak!

Adaywannak!

Sika a prinsipe dagiti sipnget

sika ti Viernes Santo a kaariek.

Kuna ti kakaen a mannaniw:

Ngem ta mabitaytayonto amin

iti Viernes Santo ditoy Honolulu

idiay Ilocos, iti Amianan

kadagiti amin a sulinek ti lubong

a ti pagsasao ket ibilbilang.

Padsuennatayonto ti kalaingan.

Padsuennatayonto 

ti nakapagugas

iti ima, 

ti kadalusan dagiti amin a nadalus

ti nagsabon kadagiti amin a nagsabon

ti nagpunas iti panio dagiti panagtutuok. 

Sungbatak ti surat iti daniw.

Iti pangngarig dagiti paripirip

ket ti mangisalakan a sagawisiw.

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Maundy Thursday

Abr 9/09

 

Ti Basnot ti Kinatiri

(Manipud iti surat ti natakneng a mannaniw, Abril 8, 2009, kalpasan ti panangipatulodko iti panagyaman ken panangbigbig iti talek iti kapada nga adipen ti daniw Ilokano.) 

Ti basnot ti kinatiri, dayta ngatan

ti kadagsenan a kalbario 

kadagitoy a siglo ti irurumsua

dagiti bangolan a dalipato 

a mangpuor iti mangarkararua a sentido

a mangdilpat iti langit a lulem, pribado

a manggayebgeb iti sirig, panagipapan

tapno marpuog a daras dagiti binangon 

a kastilio manipud iti radrilio ti pangngarig.

Saan a kas karina ti agbalin 

a mannaniw iti naliday 

nga Ilokandia ken Amianan.

Saan a kas karina ti agbalin

a mannaniw para iti agledleddaang 

nga Ilokandia ken Amianan.

Saan a kas karina ti agbalin

a mannaniw iti nagan ti matiktikaw 

nga Ilokandia ken Amianan. 

Adda dagiti tiri nga agikut 

kadagiti alienado a bileg

dagiti tiri a ti birngasda 

ket mannaniw a no agpang-aw

ket namak pay nga agdiwig

santo ketdi agwang-it nga agwang-it.

Dagitoy dagiti tiri a sinampadi

idi un-unana. 

Agsamarmarna dagitoy kadagiti desdes

ti pakasaritaan ti Literatura Ilokana

a kabuteng dagiti tao 

a kaamak dagiti sagrado a kararag

agsamarmarna dagitoy a sinampadi 

nga agikut kadagiti nangisit a palimed

kadagiti nangisit a libro a mangisuro

iti wagas ti demonio wenno ulbod

wenno panangiyaw-awan kadagiti kapada

a mannaniw a di met makadaniw

nupay kadagiti tengnged ket ti medalia

ti panawen nga inangkatda kadagiti gagayyem

kadagiti seremonia ti benepisio 

ti agar-arakattot a papetpet

ti manglamlamiong nga abrasa 

ti benepisio ti saludos amigos

a kadagiti linabag a putaren 

ket kapadpada ti ar-artiok.

Iti nangisit a libro ti sinampadi 

nga awanan iti ulo

ket ti palimed ti aligagget 

nga iti rusok

ket bubon ti panagkiet 

no kasta a ti nagan

ket namak pay nga abalbalayen

ti alipugpog ti agindadaniw a mannaniw

ti allawig ti impostor a mannaniw.

Isu a datayo ti rumbeng

a mangbasnot iti kinatiri.

Isu a ditay ipalubos dagiti kakastoy

a pananggulib iti pluma dagiti nabibileg.

Isu nga ibagatayo: 

isubliyo kadakami

dagiti kinunniber a balikas

isubliyo ta isubliyo dagiti dispensar

a makaagas iti sugat ket itayayo

ti bagi, ti pingping, ti duri

ti nakem, ti isip, 

ti makikamkamalala a laing kas 

iti makikamkamalala a nakem

isubliyo ta dakami met ita ti agbasnot

dakami ti agbilang ti maminribu

tapno aglunit dagiti dunor. 

Ngamin ta kastoy:

kinnabagianan a kinnamalalaan

ti arte kadagiti kabusor: 

ipatawidda nga ipaima

dagiti manggunggundaway nga anting-anting 

dagiti mangirubo a babato

kadagiti pimpimanda a namak 

pay a mangiwaragawag iti amin a sulit' lubong

iti kinalaing, iti kinasidap ti isip

pamrayanda a mangliwliwa

iti tallaong a no agrason 

ket kapada a bangking.

Maysa a merkado publiko 

met ngamin ti panagdaniw

iti Ilokos: 

no buyotnaka ni Pilato

Poncio ti rumbeng a naganmo

no adipennaka ti lakay nga agkatok

masapul a sika ti umagek iti dapan

agek a naynay nga impaturay

agek nga agek a kas iti ritual

iti semana santo dagiti ringngiad a dapan

dagiti agbirbirri a kinelleng ti rikna

dagiti maamitan ti gawat a pammakawan:

ni Jesukristo kadagiti disipulo

iti seremonia ti anak-ti-diablo

a ti mannaniw nga impostor ti ministro.

Namak pay a kunaem nga ibulsitom

ti paulo ti daniwmo: 

namak pay a wayaam

dagiti aggangganat a musa 

kadagiti nangurungor a sirmata

nga iti aglukluksaw a kannag

ket ibuksilam ti kababagas ti panangsalbag

kadagiti prase ti pannakakorona

a sika met laeng ti mangorona

a sika met laeng ti gumatang ti korona.

Adu a basnot ti kinatiri dagiti kakastoy

kas iti basnot ti ipus ti agkabannuag a pagi

nga iti duri ti mannaniw a no aglangsot

ket agrukapi ta ti pasaw a pangngarig

ket iti rusok di makasarigsig

ta ipennek nga ibasnot ti latigo

tapno ti kinatiri iti pudno sumuko

Ipennek ti basnot tapno aganikki

ti impostor a mannaniw ti dumpari

iti panagrururos ti panangngaasi. 

Uray dagiti kalunay iti kalgaw

kas kadagiti ngalog, namak pay

a dagitoy ket agbalin a promotor

kadagiti reklamo kontra iti bulbulitor

tapno ti siit iti rama sakbay a maburak daytoy

sakbay a makammel dagiti lames

ti impostor a mannaniw aglemmes.

Di ngamin ta di makasagrap iti nasayaat

daytoy a mannaniw nga agindadaniw

a ngem ta ti matukno ti kawaw nga isip

ket ti laeng kawaw nga ayat nga inuublag

nabaawan itan nga ayat nga al-alos dagiti rikna

iti agkutkutimermer nga agpatnag

iti kuaresma ti kinapalangguad.

Basnot ti kinatiri, kuna ti kakaen a mannaniw

basnot ti kinalinteg ti imus iti ngiwngiw. 

A Solver Agcaoili/

Hon, HI/Abril 9/09

Jueves Santo

Ti Mannaniw ket Bulbullagaw

Uray no mano a bulbullagaw

a mannaniw ti agdeppa,

kuna ti surat, dina maatipa

ti ayos ti karayan. Tambangenna

man babaen iti imuko ti agkamtud

nga isipna ti danum a naapres

aglipias ta aglipias ti tungpal

dagiti danum nga iti karabukob

a naparkagan ket daton!

Kasta ti kuna ti kakaen

kas panangdengngep iti dunggiar

kas panangay-ayo a saanen

saan koman nga agpasuli

ti mannaniw tapno iti sipnget

tapno iti ulimek, tapno iti sakruy

ti agdadata a langit iti kannag

ket sadiay a punasanna dagiti iwa

iti isip, dayasanna dagiti sugat

kadagiti balikas a makaagas.

Adda dagiti namati iti palab-og

dagiti napan iti sirkulo ti ulbod

tapno iti anghel dagiti riro

ket kaduada a mangilunod.

Namak pay ngamin a manayonan

ti kas kadakuada a ti medalion

ket iti barukong nga agtiltillayon

nga iti barukong ket ipasimudaagna

ti kawaw a binatog kadagiti pluma

ti mannaniw a karuprupat' langgong!

Agngiitngiit nga agpatiray-ok

ket iti suli ti diwig a ngiwngiw

ket ti ebanghelio ti kinaulbod:

kas kadagiti petsa a sibbaruten

kadagiti kalendario santo 

iparammag ti kinadayag ti ammo

a kasilpo ti riro, ibbung, parbo:

anian ta ti mannaniw a bulbullagaw

ket dina ammo nga amaden

ti kayat a sawen ti panangparugma

iti pintas, tagikukuaen daytoy

babaen ti panagiburay iti sagrado a balikas

saan a panangiyalikaka laeng iti kamalala

a laing, iti kamalala nga iti sarming

ket ti kaarngi ti makabubussog nga angin.

Kuna ti surat a naawat ita a bigat

a bilangbilangen no mano ti nginabras

ti pammakawan, uray no mano a mannaniw

a bulbullagaw ti agdeppa, dinanto maabbed

ti danum a mangep-ep iti waw.

Subalitak ti surat ket buyaek ti imak

iti panangitipakna iti rugi ti ragsak. 

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Abr 8/09

Ti Aginmmannaniw iti Balay a Sarming

Adda dagiti aginmamannaniw

nga agindeg iti balay a sarming.

Kadagiti kabatuanda nga agpakaloko

nga agbirok kadagiti bato a pangubor

bato a taridan, dagiti bato a nangisit

dagiti bato a mabalinda a katayan

kas kadagiti agkabaw a manggagamud

nga agkatkatay nga agarab iti linnaaw

no ti nabasikaw a bulan ket sellag

a ti lawag ket ti sirsirmataen a sipnget

dagiti nakadulin a gandatda

kadagiti prosaiko a talanggutangda.

Kas iti akusasion nga iti kannawidan

ket isuda laeng dagiti annak ti daniw

annak dagiti di makaammo iti sennaay

ta ania ngarud, aginmamannaniw

dagitoy, agimpupurosda a nakangiit

kadagiti pangngarig kadagiti muyongan

ti artistiko a birtud. Isuda dagitoy

dagiti agbirok kadagiti maipennek a bato,

taridan, tundiris, ken makaiwa

iti pispis, sa iti muging, sa iti panid

isuda a mangpadara iti sao

babaen iti punial ti parparato

a kadagiti managbasbassawang

a bibig ket ti sao ti utouto.

Pidutenda dagiti makabuong a batbato

a kadagiti bulsa ket isigurado

sada magna kadagiti nasamek a bit-ang

dagiti leddaang a kadagiti surat isakripisio: 

kadagiti daydayawen  a bagida

nga idaton ti anian man a paglaingan

ket iti awis ti bato kadagiti mangiluluod nga ima

umadakda kadagiti sabali a taeng

kadagiti puso dagiti mannaniw

a kadagiti saem inda di nagparbeng

a kadagiti liday ket sadiay nga intukit

dagiti maisingay a duag, laem, balunet

tapno iti panangarakup iti kari ti bato

manipud kadagiti kabatuan

ket ti panangubor kadagiti mannaniw

ti panangpasuko kadagiti sarita

tapno iti kasta ket amin a pangngarig

agbalin a katay a kadagiti aginmamannaniw

ket ilana, iyapros, idinto a kunkunaen 

iti makapadso a tanamitim ti buyot:

Among, among, among, among

sika ti kalaingan amin, among

Sika ti dios dagiti amin a balikas

sika ti madaydayaw nga ari

iti daytoy balay a sarming ni gasat

sika, sika, sika ti pakabuklan ti arapaap.

Ipalladaw ti aginmamannaniw ti bato.

Agkibaltang ti bato nga agsubli

iti narangrang a balay ti aginmamannaniw

iti narangrang a balayna a sarming.

Iti daya ket ti init iti agsapa

iti panangiwa ti lawag iti balay a sarming. 

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Abr 8/09

Rupa ti Medalia

Dua ti rupa ti medalia,

balitok man daytoy 

pirak man daytoy

tanso man daytoy

wenno tadem ti imuko

nga iwekwek ti agmurir a mannaniw

iwalawalna iti barukong ti daniw

kas iti balikas nga ipalamutna

iti aso a no agsambuambo

ket agmariakusepapo. 

Awan lat' duma daytoy nga aramid

iti mangted iti pakairanudan

iti kabsat, kabagis wenno pagayam

nga ipaangot laeng ti ugaw ti makan

idasar tapno ti buya ket ikabesa

dagiti agragut a bituka

nga agur-uray iti pimpiman

a mangnamnama iti malak-am.

Kas iti parabula ti mannaniw

a ti lohikana ket ti baliwangga

wenno ti karkarna iti panawen

ti arimukamok a ti bullalayaw

ket umay a signos ti lupes a bandus

umay a sandi ti pudno a panagragut

ti isuna a mannaniw a ti ngiwngiw

ket aglaplapunosan iti palab-og.

Kas iti parabula ti pungan

nga iti panawen ti kettang

ket pamrayan a pangisadagan

iti babantot wenno rikor ti ulo

gapu iti kasla alipaga a balikas

ti mannaniw a berdugo ti kinnirat.

Lukatan ti mannaniw a maag ti pungan

briatenna ti puso daytoy sana padaraen

dagiti amin a lagip dagiti tengnged

nga iti rabii ket nagumbi, nagsadag

nagdarepdep, nangbalabala kadagiti ayat

kas kadagiti pangngarig iti nasapa a bigat

sananto orasionan dagiti kapas a nilaon

sananto orasionan ti iwa ti pungan

sananto ibulos dagiti agwaywayas a kapas

iti agmandi a pul-oy nga agkarkarasakas.

Agbalaw ti agpuerong a mannaniw,

isuna a nangideklara a panglakayen ni laing

ngem iti ripar ti langit ket ti pammarang

panangusar iti bileg tapno agbaglan 

agtayab nga agbalinsuek dagiti kapas

agbalinsuekda nga agpangato a mangpullat

iti agong ti mannaniw a maag

iti lapayag ti mannaniw a duldog

iti mata ti mannaniw nga iti sao salawasaw

iti amin nga abut ti bagina nga agalingasaw

iti amin nga abut ti ulona a kalawakaw

iti amin a wangawangan ti utekna a biningraw

iti amin a kalangakang ti isipna 

ket ti mannaniw agbabawi iti udina

agbabawi a maikapis iti bisperas

a kadagiti kanito ket ti panagganas

agbabawi a nangibulos kadagiti kapas

agpasubli iti kinadursok a rikna a nalpas

Awaganna dagiti kapas nga intayab ti angin

nakikamalala iti angin kadagiti rupa a singin

dua a rupa ti medalia a ti mannaniw ket agngilin

dua a rupa ti medalia a ti mannaniw ket il-iliwen

nakiinnala dagiti kapas iti angin

nakikabit dagiti kapas iti angin

ngem kadagiti bantay 

iti tundiris dagiti rikna a mapaay

 

ket dagiti agsalsala a kapas ken angin

a kumpasan dagiti iti agong ti mannaniw.

Umaykayo, dakayo a kapas, 

ti mannaniw idawatna:

Umaykayo ta kaduaendak

Umaykayo ta kas kaniak 

nga arsab iti medalia

kaduaendak a mangapiras 

iti balitok a medalia

iti medalia a pirak

iti medalia a tanso

iti medalia ti maysa a tuso

Umaykayo ta saksianyo 

ti panangriknak nga agpapauyo 

iti iking ti medalia ti bukod a laing 

umaykayo ta iti kersang dagiti iking

ket ti estoria dagiti innak nginurungor

a mannaniw a di agkurno iti lalaing 

ta siak laeng ngamin ti mannaniw

ta siak laeng ngamin ti nawais

ta siak laeng ngamin ti makaammo 

iti kinalinteg dagiti pangngarig

iti kinapudno dagiti balikas

umaykayo, umaykayo 

ta iti panaganangsabko

kadakayo nga ipulangko

ti kakaisuna a biag nga inutangko 

kadagiti mannaniw iti pudno a sao.

Umaykayo ta kitaenyo ti pudno:

ti dua a rupa ti medalia

a gandatko: siak iti adda iti bangir

ken ti gagem a diak matay iti agnanayon

ken ti sabali iti sabali a bangir

a ti pammadsoda ti igiggigir.

Masapul ngamin a siak laeng

ti adda iti dua a rupa ti medalia:

siak a kalaingan iti bangir

siak pay a kalaingan iti sabali a bangir.

Umaykayo ngarud, dakayo a kapas

umaykayo ta bendisionanyo ti plumak

a rapas, kasingin ti sal-it, kaarngi ti rupak. 

A Solver Agcaoili/

Hon, HI/Abril 7/09

 

Lukat a Sungbat ni Pedro Bubucaig

(Nota Bene: Naipatulod daytoy manipud iti pedrobucbucaig@gmail.com. Pedro Bucbucaig ti nagan ti simmungbat. Copy and paste daytoy, mapaneknekan dagiti nakaawat iti kastoy met laeng a kopia.)

Adda manen 2nd nga silulukat nga surat ni Ric Agnes nga inwarasna!

 

Ngem imbes koma nga nalawagen ti amin, ad-adda met nga mangulaw ken mangkalub iti kinapudno! Ad-ada met nga mang-ballaibo ken mangilupek iti GUMIL!

 

Alawen, adda met kinapudno kadagiti ital-talanggutangna ngem selective met ti policy na, kaluban na dagiti gagayyem ken kakadua na ket kugta-kugtaran na dagiti kabus-busor na nga padana nga mannurat!

 

Isu nga adtoy met nga adda 2nd nga komentaryok.

 

Ulit-uliten ni Agnes nga dak-dakamaten dayta artikulo ni Amado Yoro nga iat-atached na iti emailna a natakuatanen a dinoktorna (Agnes) tapno agparang a ni Bermudez, ken Valdez, ti akinbasol wenno rebbeng a mapabasol iti imbutaktak na nga anomalya iti Bucaneg Awards idi 2007 ken 2008.

 

Kuna ni Agnes:

 

"(B) Saan a nasayaat ti proseso ti panagpipili idi 2008 agsipud ta dua a lawas sakbay a maserraan ti nominasion, addan napili ti selection committee a maikkan iti award.  Ni Precillano Bermudez ti Chairman iti daydi a tawen.  (Naisapit ti artikulo ni Apo Amado Yoro a nangilanadanna kadagiti sursurat kas naagapad iti ngato.)

 

(c) Rumbeng a saan nga agakem ni Precillano Bermudez a kameng ti komite agsipud ta nalawag nga adda pabpaboranna kadagiti mainominar.  (Mapaneknekan daytoy babaen ti suratna (email) ken ni Apo Amado Yoro itay napalabas a tawen.)"

 

Pudno a saan a nasayaat ti proseso ti panagpipili idi 2008  ta dua a lawas sakbay a maserraan ti nominasion, addan napili ti selection committee a maikkan iti award. Apay?

 

Apay nga agpayso? Iti naisapit nga artikulo ni Yoro (saan a mabasa ti nakin-statement iti daytoy ta in-erased ni Agnes, blinanko na ti na-scanned nga article ni Yoro): “Siak ti nangisingasing a maklosanen ti nominasion iti PBA agsipud ta adda metten ni Francis Ponce. Kayatda met isu a ni Apo Francis ti PEDRO BUCANEG AWARDEE ita a tawen.’

 

Apay sinno kadi ti nangibaga iti dayta? Sinno isu nga naginlalaing nga nang-closed iti nominasyon?

 

Daytoy ti kompleto nga paragraph iti orihinal nga article ni Yoro: “Siak ti nangisingasing a maklosanen ti nominasion iti PBA agsipud ta adda metten ni Francis Ponce. Kayatda met isu a ni Apo Francis ti PEDRO BUCANEG AWARDEE ita a tawen.’ Inyemail met ni Elizabeth Madarang Raquel, bise presidente ti Gumil Filipinas.

 

Aha! Ni gayam Elizabeth Madarang Raquel, bise presidente ti Gumil Filipinas!

 

Ngem apay a kasta ti inaramid ni Agnes? Apay nga inikkatna ti nagan ni Raquel iti article?

 

Tapno agparang a dayta nga statement ket katuloy ti statement ni Precillano Bermudez iti article! Ni Precillano Bermudez kano ti chairman ti selection committee idi nga tawen.

 

Iti article ni Yoro kastoy laeng ti imbaga ni Bermudez: “Napintas a personal a maipadamagko: ni Kabsat Francis 'Sabong ti Biag' Ponce, ti kandidatok para iti PEDRO BUCANEG AWARD 2008” , inyemail ni kamannurat Prescillano N. Bermudez, Pedro Bucaneg Awardee 1996; UMPIL 2007, opisial iti Gumil Filipinas ken TMI-G; dati a direktor iti National Media Production Center, ken Philippine Information Agency – Philippines.

 

Ngem agbalin a kastoy no itipon dayta statement ni Raquel: “Napintas a personal a maipadamagko: ni Kabsat Francis 'Sabong ti Biag' Ponce, ti kandidatok para iti PEDRO BUCANEG AWARD 2008” , inyemail ni kamannurat Prescillano N. Bermudez, Pedro Bucaneg Awardee 1996; UMPIL 2007, opisial iti Gumil Filipinas ken TMI-G; dati a direktor iti National Media Production Center, ken Philippine Information Agency – Philippines. “Siak ti nangisingasing a maklosanen ti nominasion iti PBA agsipud ta adda metten ni Francis Ponce. Kayatda met isu a ni Apo Francis ti PEDRO BUCANEG AWARDEE ita a tawen.’"

 

Inikkat ni Agnes ti nagan ni Raquel iti artikulu ni Yoro ngem imbatina ti statement ni Raquel tapno agparang nga tuloy dayta ti statement ni Bermudez!

 

Anyan nga panangdadael ken ni Bermudez! Anian a panangkalub ken panangilisi ken ni Elizabeth Madarang Raquel! Ngem apay?

 

Iti maikadua a surat ni Agnes, maammuantayon. Malaksid a gayyem ni Agnes ni Raquel, isuda pay gayam iti GUMIL Oahu ti nanginominar ken ni Raquel para umawat iti Leona Florentino Awards 2009!

 

Isu met la gayam a kasta la unay ti panang-protektar ni Agnes ken ni Ely Raquel!

 

Wen. Basaenyo pay ti surat ni Agnes: "Ngem awan pannakainaig ti Leona Florentino Awards agsipud ta awan pagilasinan a nasukatsukatan ti pangannurotan daytoy.  No adda man, dayta ti dakkel a liway ti GF agsipud ta dida ipakpakaammo kadagiti kamkameng dagiti baro a pagannurotan. Wenno iranrantada ti agilimed tapno maaramidda ti panagmanipulateda?"

 

Kayat nga ilisi ni Agnes ni gayyem da iti GUMIL Oahu nga Raquel ket ibaga na nga awan kano ti anomalya met ti Leona Awards! A no adda man kano pabasolen na ti GF! Ngem dina met pabasolen nga mismo ni Raquel? Kayat ni Agnes nga tiritiren ti kinapudno tapno isalakan na ni Raquel nga innominar da kas umawat met iti awards!